آغاز مصاحبه
مجری: آقای شفق، شما مدتی والی سرپل بودید و تحولات زیادی را از نزدیک مشاهده کردید. به نظر شما، سقوط این ولایت و دیگر مناطق به دست طالبان چگونه اتفاق افتاد؟
عبدالحق شفق: سقوط ولایتها یکشبه رخ نداد. این یک روند تدریجی بود که بهدلیل چندین عامل کلیدی از جمله ضعف در رهبری، نبود هماهنگی میان نیروهای امنیتی، و حتی خیانت در سطح بالای حکومت اتفاق افتاد. متأسفانه، بسیاری از مقامهای دولتی بهجای دفاع از کشور، در حال برنامهریزی برای خروج بودند.
نقش دولت در سقوط ولایتها
مجری: برخی معتقدند که سقوط ولایتها برنامهریزیشده بود. شما این ادعا را تأیید میکنید؟
عبدالحق شفق: بله، شواهد زیادی وجود دارد که نشان میدهد در بسیاری از موارد، دستور مستقیم برای ترک مناطق و عدم مقاومت صادر شده بود. من شخصاً شاهد بودم که در برخی از ولایتها، نیروهای امنیتی حاضر به جنگیدن بودند، اما به آنها گفته شد که سلاحهای خود را بر زمین بگذارند و عقبنشینی کنند. در سرپل هم ما چنین وضعیتی را مشاهده کردیم.
واکنش مردم در برابر طالبان
مجری: مردم سرپل چگونه به ورود طالبان واکنش نشان دادند؟ آیا مقاومتی صورت گرفت؟
عبدالحق شفق: بله، مردم در ابتدا سعی کردند از خانهها و داراییهای خود دفاع کنند. بسیاری از مردم در نقاط مختلف به مقاومت پرداختند، اما وقتی دیدند که نیروهای دولتی عقبنشینی کردهاند و هیچ حمایتی از کابل دریافت نمیکنند، چارهای جز پذیرش وضعیت نداشتند. در برخی مناطق، مردم از ترس جنگ و ویرانی، حتی بدون درگیری، تصمیم گرفتند که تسلیم شوند.
نقش نیروهای امنیتی و تصمیمگیریهای کلان
مجری: شما اشاره کردید که برخی از نیروهای امنیتی آماده مقاومت بودند اما اجازهٔ جنگیدن نداشتند. این دستورها از کجا صادر میشد؟
عبدالحق شفق: این پرسشی است که باید مقامات عالیرتبهٔ دولت سابق به آن پاسخ دهند. من نمیتوانم دقیق بگویم این تصمیمات از کجا گرفته میشد، اما مشخص است که این یک استراتژی کلان بود که از بالا به پایین اعمال شد. بسیاری از فرماندهان و نیروهای امنیتی از این تصمیمات ناراضی بودند، اما مجبور بودند اطاعت کنند.
دلایل عدم ماندن مقامهای محلی در ولایتها
مجری: برخی معتقدند که اگر مقامهای محلی، از جمله شما، در ولایتها باقی میماندید، شاید وضعیت تغییر میکرد. چرا شما و دیگر مقامها سرپل را ترک کردید؟
عبدالحق شفق: ما تا آخرین لحظه تلاش کردیم که اوضاع را مدیریت کنیم، اما وقتی دیدیم که دولت مرکزی هیچ کمکی نمیکند و نیروهای امنیتی مجبور به عقبنشینی میشوند، ماندن ما دیگر فایدهای نداشت. بسیاری از مقامهای محلی در ولایتهای دیگر که ماندند، یا توسط طالبان دستگیر شدند یا جان خود را از دست دادند. ما در وضعیتی بودیم که هیچ گزینهای جز ترک منطقه نداشتیم.
عملکرد طالبان پس از تصرف افغانستان
مجری: حالا که طالبان بر افغانستان حاکم شدهاند، شما عملکرد آنها را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا آنها توانایی مدیریت کشور را دارند؟
عبدالحق شفق: طالبان از نظر نظامی موفق شدند، اما حکومتداری تنها به داشتن قدرت نظامی وابسته نیست. آنها باید نشان دهند که میتوانند به مردم خدمات ارائه کنند، امنیت را تأمین کنند، و حقوق شهروندان را رعایت کنند. اگر به سرکوب و سیاستهای انحصاری ادامه دهند، دیر یا زود با نارضایتی گسترده مواجه خواهند شد.
آینده افغانستان و راهحل پیشنهادی
مجری: با توجه به وضعیت کنونی، آیندهٔ افغانستان را چگونه میبینید؟ آیا امیدی به تغییر شرایط وجود دارد؟
عبدالحق شفق: آیندهٔ افغانستان بستگی به این دارد که طالبان چقدر حاضر به تغییر باشند. اگر یک گفتوگوی ملی شکل نگیرد و همهٔ گروهها و اقوام در حکومت سهم نداشته باشند، ممکن است افغانستان دوباره وارد یک بحران جدید شود. تنها راه نجات افغانستان، تشکیل یک حکومت همهشمول است که تمام مردم خود را در آن ببینند.
