🔰 گزارشی از الجزیره:
🔸در اقدامی بی سابقه، دولت افغانستان اعلام کرده است که تمام اشکال تبادل تجاری با پاکستان را متوقف می کند. این تصمیم که به عنوان یک تغییر اساسی در سیاست اقتصادی کابل و "پیامی قوی" به اسلام آباد تلقی می شود، شامل توقف واردات کالاهای غذایی، مصالح ساختمانی، محصولات صنعتی و داروهای پاکستانی است. این داروها پیش از این بیش از ۴۰ درصد از نیاز دارویی بازار افغانستان را تأمین می کردند. تصمیم افغانستان موجی از واکنش ها را در محافل اقتصادی و سیاسی به همراه داشته است و به عنوان اقدامی جسورانه در نظر گرفته می شود که تبعات سنگینی برای اقتصاد افغانستان و پاکستان خواهد داشت. در عین حال، این اقدام فرصتی برای اقتصاد افغانستان ایجاد می کند تا از وابستگی های گذشته خود رها شود و استقلال تجاری خود را تقویت کند.
🔸تنش ها بین دو کشور در ماه های اخیر شدت گرفته است، به ویژه پس از درگیری های مرزی خونین که در اکتبر ۲۰۲۵ رخ داد. اسلام آباد تهدید کرده است که در صورت ادامه حملات مرزی از سوی افغانستان، اقدامات متقابل انجام خواهد داد. در همین حال، مذاکرات برای کاهش تنش ها بین دو کشور همچنان در بن بست قرار دارد. تصمیم افغانستان برای توقف تجارت با پاکستان در این شرایط، پیام روشنی را به اسلام آباد ارسال می کند، به ویژه این که پاکستان مدت ها از موقعیت جغرافیایی خود به عنوان یک ابزار فشار استفاده کرده است. حالا کابل تصمیم گرفته است که این منازعه را به سطح اقتصادی منتقل کند و این اولین بار در تاریخ روابط تجاری دو کشور است که چنین اقدامی انجام میشود.
🔸رحمتالله بشتین، کارشناس اقتصادی افغانستانی، در گفتگو با رسانه ها تأکید کرده است که این تصمیم نقطه تحولی در تاریخ اقتصاد افغانستان است. به گفته او، کابل با این تصمیم ورق تجارت را از ابزاری برای وابستگی به ابزاری برای حاکمیت تبدیل کرده است و این اقدام می تواند تأثیرات عمیقی بر اقتصاد پاکستان داشته باشد. او همچنین اشاره کرده که این تصمیم می تواند منجر به توقف صدها کارخانه در شهرهای پاکستان شود و تأثیرات منفی بر شرکت های کوچک و متوسط در پاکستان که به بازار افغانستان وابسته بودند، داشته باشد.
🔸در مقابل، زاهد صافی، کارشناس پاکستانی در امور بخش صادرات، گفته است که حدود ۲۰ درصد از صادرات صنایع غذایی و دارویی پاکستان به افغانستان تعلق داشت و توقف این صادرات می تواند به بیکاری هزاران نفر در پاکستان منجر شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگرچه این تصمیم برای افغانستان در کوتاه مدت با ریسک هایی همراه است، اما در بلندمدت می تواند افق های جدیدی برای تنوع تجاری و تولید داخلی افغانستان باز کند.
🔸افغانستان در حال حاضر تلاش هایی برای تقویت همکاری های اقتصادی با ایران، ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان انجام داده و همچنین به گسترش استفاده از بنادر چابهار و بندرعباس به جای بنادر پاکستان پرداخته است.
🔸یکی از اولین آسیب دیدگان این تصمیم بخش دارو است. افغانستان سالانه به حدود یک میلیارد دالر دارو نیاز دارد که بیش از ۷۰ درصد آن از خارج وارد میشود. پاکستان یکی از تأمینکنندگان اصلی دارو به افغانستان بوده است، و اکنون با توقف واردات دارو از پاکستان، افغانستان به ناچار مجبور به مذاکره با شرکت های دارویی در ترکیه، هند و ایران برای تأمین نیازهای داخلی خود شده است. این تصمیم به ویژه برای بخش دارو و بهداشتی افغانستان مشکلاتی را به همراه خواهد داشت، چرا که کیفیت و قیمت داروهای وارداتی از دیگر کشورها هنوز به اندازه داروهای پاکستانی شناخته شده و قابل اطمینان نیست.
🔸در عین حال، این اقدام تأثیرات عمیقی بر تجارت دو کشور خواهد داشت. طبق آمار رسمی، حجم تبادل تجاری بین افغانستان و پاکستان در سال ۲۰۲۴ حدود دو میلیارد دالر بوده است. در این مدت، پاکستان کالاهایی به ارزش ۱.۳۹ میلیارد دالر به افغانستان صادر کرده بود، در حالی که صادرات افغانستان به پاکستان تنها حدود ۶۰۰ میلیون دالل بود. تصمیم اخیر کابل برای توقف تجارت و ترانزیت عملا بازار صادراتی به ارزش نزدیک به دو میلیارد دالر را متوقف کرده است. این امر به طور مستقیم به زیان اقتصاد پاکستان در بخشهای غذا، دارو و مصالح ساختمانی خواهد بود و تأثیرات قابل توجهی در تأمین کالاهای اساسی بازار افغانستان خواهد داشت.
🔸این تصمیم افغانستان نه تنها یک اقدام سیاسی است، بلکه یک تغییر اقتصادی اساسی است که میتواند نقشه تجارت در جنوب آسیا را تغییر دهد. کابل در حال تلاش برای باز کردن مسیرهای تجاری جدید از طریق ایران و آسیای مرکزی است تا وابستگی خود را به یک مسیر تجاری کاهش دهد.
