وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان از ملاامامان مساجد خواسته است که در نماز جمعه، مردم را به اطاعت از «رهبر طالبان» فرا بخوانند.
در متن خطبه نماز جمعه ۲۰ سنبله که از سوی وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان برای خطیبان مساجد در مرکز و ولایتها فرستاده شده، آمده است که «سرپیچی از فرمان امیر مشروع، مسلمانان را با شکست روبهرو خواهد کرد.»
این اقدام طالبان در حالی صورت میگیرد که این گروه طی سالهای حاکمیت خود تلاش کرده است مساجد، مدارس دینی و منبرهای نماز جمعه را در راستای تبلیغ سیاستها و تقویت پایههای نظام خود به کار گیرد.
آگاهان امور دینی به خبرگزاری جمهور میگویند طالبان با استفاده از منبرهای مساجد، مفاهیم دینی را در خدمت اهداف سیاسی خود قرار داده و از این طریق تلاش میکند اطاعت از رهبر این گروه را بهعنوان یک وظیفه دینی به مردم القا کند.
به گفته آنان، استفاده حکومت از مسجد برای تبلیغ اطاعت سیاسی، در واقع استفاده ابزاری از مقدسات برای بقای یک حکومت استبدادی است؛ زیرا در شرایطی که مردم امکان بیان آزادانه دیدگاههای سیاسی خود را ندارند و رسانهها و نهادهای مدنی نیز با محدودیتهای گسترده مواجهاند، منبر مسجد به یکی از مهمترین تریبونهای در دسترس حکومت برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی تبدیل شده است.
آگاهان امور دینی همچنین میگویند بسیاری از خطیبان و ملاامامان مساجد از وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان معاش دریافت میکنند و به همین دلیل در برابر ساختار حکومتی وابستگی مالی دارند. آنان معتقدند این وابستگی سبب شده است شماری از ملاامامان عملاً ناگزیر به اجرای دستورهای وزارت حج و اوقاف و تبلیغ سیاستهای مورد نظر طالبان باشند.
از دید این آگاهان، هنگامی که یک امام جماعت از حکومت معاش دریافت میکند و همزمان از سوی همان حکومت مکلف میشود محتوای مشخصی را در خطبه جمعه برای مردم تبلیغ کند، استقلال منبر و جایگاه دینی امام جماعت با پرسشهای جدی روبهرو میشود.
این بحث در میان شیعیان افغانستان نیز در ماههای گذشته مطرح شده است. چند ماه قبل، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی سیستانی، مرجع تقلید شیعیان، در پاسخ به استفتای یکی از مقلدان خود درباره نماز خواندن پشت سر ملاامامان شیعهای که از حکومت معاش دریافت میکنند، گفته بود که پشت سر چنین ملاامامانی نماز نخوانند.
در آن زمان، برخی منابع به خبرگزاری جمهور گفته بودند که این استفتا از سوی شیعیان افغانستان مطرح شده و موضوع آن به وضعیت ملاامامان و رابطه آنان با حکومت طالبان ارتباط داشته است.
آگاهان امور دینی میگویند موضوع رابطه امام جماعت با حکومت، بهویژه در صورتی که حکومت از نظر شرعی «حکومت ظالم» دانسته شود، در فقه اسلامی و بهخصوص فقه شیعه اهمیت ویژه دارد.
به گفته آنان، حکومت طالبان از نظر فقهی یک حکومت ظالم تلقی میشود و همکاری و معاونت با ظالم یا «معاونت ظلمه» میتواند عدالت فرد را زیر سؤال ببرد. آنان تأکید میکنند که در مذهب شیعه، عادل بودن امام جماعت از شرایط مهم برای اقتدا به اوست و هنگامی که یک ملاامام در خدمت ساختار حکومت قرار گرفته و برای تبلیغ سیاستهای آن فعالیت میکند، مسئله عدالت و صلاحیت او برای امامت جماعت میتواند مورد پرسش قرار گیرد.
آگاهان امور دینی اضافه میکنند که بحث تنها بر سر دریافت معاش نیست؛ بلکه نوع رابطه امام جماعت با حکومت، میزان وابستگی او به ساختار قدرت و نقشی که در تبلیغ و توجیه سیاستهای حکومت ایفا میکند نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
آنان میگویند دستور تازه وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان نمونهای روشن از چگونگی استفاده این گروه از نهادهای دینی برای تحکیم حاکمیت است؛ زیرا به جای آنکه منبر مسجد صرفاً محل بیان احکام دینی، اخلاق و ارشاد مردم باشد، محتوای سیاسی مورد نظر حکومت نیز از طریق خطبه جمعه به مردم منتقل میشود.
به باور این آگاهان، تأکید بر «اطاعت از امیر مشروع» و هشدار درباره پیامدهای «سرپیچی از فرمان امیر»، در شرایط کنونی افغانستان صرفاً یک توصیه دینی نیست، بلکه پیامی سیاسی برای تثبیت اقتدار رهبر طالبان و جلوگیری از شکلگیری مخالفت با حاکمیت این گروه است.
آنان هشدار میدهند که ادامه چنین روندی میتواند استقلال نهادهای دینی را بیشتر تضعیف کرده و مسجد و منبر را از جایگاه سنتی خود به ابزار تبلیغاتی حکومت تبدیل کند؛ اقدامی که به باور آنان، در نهایت به استفاده از دین برای مشروعیتبخشی و بقای یک نظام استبدادی منجر خواهد شد.
https://www.jomhornews.com
