🔸مقاله «بازگشت بازی بزرگ: جنگ در سایه هند و پاکستان در افغانستان» نوشته سمیع عمری (۱۷ اکتبر ۲۰۲۵) به بررسی دور تازهای از رقابت منطقهای میپردازد.
🔸درگیری های خونین اخیر در امتداد خط دیورند از سپین بولدک تا کنر یکی از شدیدترین تنش ها از زمان بازگشت طالبان در ۲۰۲۱ بوده است. افغانستان مدعی کشته شدن دهها سرباز پاکستانی و اسلام آباد مدعی نابودی صدها شبهنظامی شد.
🔸این تبادل آتش باعث تخلیه غیرنظامیان، اختلال در تجارت و بسته شدن گذرگاه های مرزی گردید. سرانجام با فشار منطقه ای دو طرف به آتشبس ۴۸ ساعته تن دادند اما بی اعتمادی و خصومت همچنان باقی ماند.
🔸در این میان، نقش تحریک طالبان پاکستان بسیار مهم است. اسلام آباد این گروه را تهدیدی جدی میداند و عملیات «سربکف» را در تابستان ۲۰۲۵ برای نابودی پایگاه های آن در باجور آغاز کرد. کابل اما می گوید نه توان و نه نیت میزبانی از رهبری تی تی پی را دارد و متقابلاً پاکستان را متهم به نقض حاکمیت و حمله به خاک افغانستان میکند.
🔸در واقع، تی تی پی بهطور همزمان دستاویز و ابزار فشار در روابط دو کشور است. همزمان، هند تصمیم گرفت سفارت خود در کابل را بازگشایی کند؛ اقدامی که پس از خروج در ۲۰۲۱ بیسابقه بود. دهلینو این حرکت را نه به معنای مشروعیتبخشی به طالبان بلکه بخشی از راهبردی مشروط برای نفوذ نرم، کمک های انسانی و سرمایهگذاری معرفی میکند.
🔸با این حال، پاکستان حضور دوباره هند را تهدید مستقیم بر «عمق استراتژیک» خود تلقی می کند و آن را انگیزه ای برای افزایش فشار مرزی میبیند. بازی بزرگ امروز تنها به توپ و تفنگ محدود نیست. روایت های رسانه ای، جنگ سایبری و شبکه های مخفی بخشی از ابزار رقابتاند.
🔸رسانه های هند بر توسعه و حاکمیت ملی تأکید دارند، در حالی که رسانههای پاکستان اقدامات نظامی خود را دفاعی نشان میدهند. این نبرد روایتها اهمیت فراوانی یافته است. با وجود آتشبس کوتاهمدت، چشمانداز ثبات همچنان شکننده است. راهحل پایدار مستلزم توافق عدم مداخله، ایجاد کانالهای ارتباطی مستقیم میان هند و پاکستان در مسائل مرزی و پناهندگان، و تعامل مشروط با طالبان بر پایه تعهدات حقوق بشری و ضدتروریسم است. همچنین جامعه مدنی و دیاسپورای افغانستان نیازمند پشتیبانی مداوم بینالمللی هستند.
🔸بازگشت هند و آتش بس ۲۰۲۵ آغاز مرحله ای تازه از رقابت است، نه پایان آن. افغانستان بار دیگر به میدان نفوذ و ابزار فشار بدل شده و مردمش بیشترین آسیب را میبینند. مطابق نظریههای امنیت منطقهای، افغانستان تنها میدان جنگ نیست بلکه گره امنیتی آسیای جنوبی است.
🔸 اینکه آیا هند و پاکستان قادر خواهند بود خصومت خود را در قالبی مدیریت شده کنترل کنند، تعیین خواهد کرد که افغانستان به مهره ای در بازی، سکوی نفوذ یا شریکی مستقل تبدیل شود.
@tarjomanaf
