وضعیت بحرانی در افغانستان نگرانیهای فراگیر را در سراسر جهان برانگیخته و کشورهای مختلف را به تکاپو واداشته است؛ وضعیتی که به نظر میرسد پس از چهار سال از حاکمیت طالبان نه تنها بهبود نیافته؛ بلکه روز به روز ناامیدکنندهتر و حل آن دشوارتر میشود.
نمایندگان ویژه کشورهای امریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، دنمارک، ایتالیا، جاپان، کوریای جنوبی، سویس، ناروی، ترکیه و اتحادیه اروپا در نشستی در لندن بر ایجاد حکومت فراگیر در افغانستان تأکید کردند. آنان در مورد تهدید تروریزم از خاک افغانستان نیز ابراز نگرانی کردند.
نمایندگان کشورها تأکید کردند که «موفقیت افغانستان در گرو کثرتگرایی سیاسی و حکمرانی فراگیر است.»
آنها همچنین از تهدیدهای امنیتی برخاسته از خاک افغانستان و چالشهای ناشی از مهاجرتهای فرامرزی ابراز نگرانی کردند و بر همکاری منطقهای در مبارزه با تروریزم در افغانستان تأکید ورزیدند.
پیشتر، کشورهای چین، روسیه، ایران و پاکستان نیز از فعالیت و حضور گروههای تروریستی در خاک افغانستان عمیقاً ابراز نگرانی کرده بودند.
این موضعگیری در حالی ابراز میشود که افغانستان با قطع کامل اینترنت توسط رهبر طالبان به مدت دو روز، یکبار دیگر در کانون توجه جامعه جهانی قرار گرفت و اکنون بروز بحرانها و بیثباتیهای بیشتر از این کشور، امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی را با تهدیدهای جدیتر روبهرو کرده است.
به عبارت دیگر، در شرایطی که حاکمیت طالبان از سوی بسیاری از کشورهای جهان مورد پذیرش ضمنی قرار گرفته و جامعه جهانی تا حدودی به سیاستها و شیوه حکمرانی طالبان عادت کرده بود، قطع کامل اینترنت و گمانهزنیهای گسترده درباره پشت پرده معادلات قدرت در افغانستان، هراس و نگرانی جامعه بینالمللی از وضعیت جاری در افغانستان را تشدید کرد و این کشور را یکبار دیگر به کانون توجهات جهانی بازگرداند.
افزون بر این، همانگونه که نشست چهارجانبه روسیه، چین، پاکستان و ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر محور افغانستان برگزار شد و طرفهای شرکتکننده با صدور بیانیه مشترک نسبت به وضعیت امنیتی و سیاسی افغانستان ابراز نگرانی کردند، درباره رشد روزافزون گروههای تروریستی در این کشور هشدار دادند و خواستار تشکیل حکومت فراگیر با مشارکت تمام اقوام و اقشار افغانستان شدند، نشست نمایندگان ۱۳ کشور مورد اشاره بهعلاوه اتحادیه اروپا در لندن نیز نشان میدهد که پویشهای ژئوپلیتیکی بر محور افغانستان تشدید شده و نگرانی درباره پیامدهای این وضعیت از کشورهای منطقه فراتر رفته و سراسر جهان را فراگرفته است.
به این ترتیب، اگرچه بازیگران شرقی و غربی درباره بحران افغانستان رویکردهای متفاوتی دارند و منافع متضادی را دنبال میکنند، اما چیزی که در این میان مشترک است، تهدیدی است که از ناحیه افغانستان، صلح و ثبات منطقهای و بینالمللی را به خطر میاندازد؛ و این موضوعی نیست که هیچیک از بازیگران، علیرغم تضاد شدید منافع و تفاوت در رویکردها، سیاستها و راهبردها، خواستار آن باشند یا از آن سود ببرند.
بنابراین، از نیویارک تا لندن، نشستهای مشترک بازیگران منطقهای و بینالمللی درباره بحران چندلایه افغانستان به معنای آن است که این بحران به مرحلهای غیرقابل بازگشت رسیده و پیامدهای آن ممکن است هر لحظه صلح و ثبات منطقه و فرامنطقه را با تهدید جدی روبهرو کند و منافع تمام بازیگران دخیل در معادلات افغانستان را به خطر بیاندازد.
علاوه بر این، تصمیم بحثبرانگیز رهبر طالبان برای قطع کامل اینترنت در سراسر کشور به مدت دو روز، این واقعیت را مورد تأکید مجدد قرار داد که وضعیت در افغانستان تحت سیطره این گروه، هرگز عادی نیست و این شرایط شکننده و ناپایدار، وقوع بحرانهای تازه و تنشهای جدی و جدید را که پیامدهای آن کل منطقه و چهبسا جهان را فراخواهد گرفت، کاملاً امکانپذیر میسازد.
با توجه به این واقعیتها و با در نظر داشت مفاد بیانیه مشترک ۱۳ کشور غربی یا وابسته به بلوک غرب بهعلاوه اتحادیه اروپا در لندن، و نیز با توجه به موضعگیری صریح روسیه، چین، ایران و پاکستان در نشست چهارجانبه نیویارک، انتظار میرود که جامعه جهانی در قبال بحران چندضلعی افغانستان مسئولانه عمل کند و در این مقطع حساس، حیاتی و تاریخی اجازه ندهد که این کشور بار دیگر به ورطه جنگهای خونین داخلی، رقابتهای مرگبار منطقهای، نبردهای خونین نیابتی یا مداخلات مستمر قدرتهای اشغالگر خارجی سقوط کند.
نکته مهمی که باید مورد تأکید قرار بگیرد این است که آنچه پیش از این در نشست چهارجانبه روسیه، چین، ایران و پاکستان درباره افغانستان ابراز شد، با آنچه اخیراً در بیانیه مشترک ۱۳ کشور اروپایی و غیراروپایی نزدیک به بلوک غرب بهعلاوه اتحادیه اروپا در لندن مورد تأکید قرار گرفت، تفاوت جدی و معناداری ندارد؛ و همین دیدگاه مشترک میتواند جامعه جهانی را به اتخاذ رویکردی یگانه و مسئولانه در قبال بحرانهای چندلایه افغانستان ترغیب کند و اجازه ندهد که مردم افغانستان قربانی تعارض منافع و تضاد مطامع ابرقدرتها و بازیگران بزرگ در نبردهای نیابتی و تنشهای ژئوپلیتیکی شوند.
https://ufuqnews.com/
