🔸اسد علی تور، تحلیلگر مسائل اقتصادی از پاکستان، در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس، تلاش برای گسترش کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) به افغانستان با یک مانع اساسی روبه‌رو شده است: بی‌ثباتی در گذرگاه‌هایی که قرار است ستون اصلی این اتصال منطقه‌ای باشند. به گفته او، در ماه می ۲۰۲۵ وزیران خارجه چین، پاکستان و افغانستان در پکن بر گسترش این کریدور به افغانستان توافق کردند و چهار ماه بعد نیز در چهاردهمین نشست کمیته مشترک همکاری‌ها، برنامه‌ای تا سال ۲۰۲۹ برای مرحله دوم CPEC مطرح شد که توسعه مناطق صنعتی، ارتقای خط آهن ML-1 و امتداد مسیرهای زمینی از تورخم به کابل و از چمن به اسپین‌بولدک را شامل می‌شد.
 
🔸تور نوشته است که این برنامه‌ها مدت زیادی بدون چالش باقی نماند و در اکتبر ۲۰۲۵، هم‌زمان با افزایش تنش‌های امنیتی میان افغانستان و پاکستان، گذرگاه تورخم تقریباً به‌طور کامل مسدود شد. این وضعیت تا فبروری ۲۰۲۶ بیش از سه ماه ادامه یافت و به گفته او، تجارت دوجانبه در این دوره، بسته به شیوه محاسبه، حدود یک‌سوم تا نزدیک به نصف کاهش یافت و هزاران کانتینر در مرز متوقف شدند. وی می‌گوید این پنجمین تعطیلی عمده تورخم از سال ۲۰۲۳ بود؛ وضعیتی که نشان می‌دهد برنامه توسعه کریدور اقتصادی چین و پاکستان به افغانستان به همان مسیرهایی وابسته است که بارها تحت تأثیر تنش‌های سیاسی و امنیتی قرار گرفته‌اند.
 
🔸این تحلیلگر پاکستانی با اشاره به داده‌های مؤسسه همکاری اقتصادی منطقه‌ای آسیای مرکزی و بانک توسعه آسیایی افزوده است که پاکستان برای دسترسی تجاری به آسیای مرکزی، عملاً جایگزین مناسبی برای مسیر افغانستان ندارد. مسیر پاکستان از طریق چین به قزاقستان تاکنون نتوانسته به یک گزینه تجاری جدی تبدیل شود و بسته‌شدن تورخم می‌تواند انتقال کالا را متوقف کرده یا تاجران را به استفاده از مسیرهای رقیب، از جمله بندر چابهار ایران و شبکه‌های ریلی متصل به ازبکستان و قزاقستان سوق دهد.
 
🔸به نوشته اسد علی تور، نشانه‌های تغییر جهت تجارت منطقه‌ای نیز قابل مشاهده است؛ صادرات افغانستان به کشورهای آسیای مرکزی از حدود ۱۲۲ میلیون دالر در سال ۲۰۲۴ به ۲۱۶ میلیون دالر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. او این روند را فراتر از پیامد یک دوره مشخص بسته‌شدن مرز می‌داند و معتقد است تکرار اختلال در مسیرهای پاکستان، اعتماد تاجران به این مسیر را کاهش داده و آنها را به سمت گزینه‌های باثبات‌تر سوق می‌دهد؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند اهداف پاکستان برای تبدیل کریدور اقتصادی چین و پاکستان به مسیر اتصال افغانستان و آسیای مرکزی را با چالش جدی‌تری روبه‌رو کند.
🔜 @tarjomanaf