اعلامیه وزارت خارجه روسیه
درباره وضعیت نظامی–سیاسی در افغانستان
وضعیت نظامی–سیاسی در افغانستان همچنان پیچیده باقی مانده است که عمدتاً ناشی از فعالیت هستههای تروریستی زیرزمینی میباشد. همچنین وضعیت دشوار اجتماعی–اقتصادی جمعیت، بلایای طبیعی و سیاست مقامات در زمینه امحای کشت خشخاش بدون فراهمسازی بدیلهای زراعتی همسطح از نظر سودآوری، میتواند موجب بیثباتی اوضاع اجتماعی–سیاسی کشور گردد.
تعداد کلی جنگجویان سازمانهای تروریستی بینالمللی در خاک افغانستان حدود ۲۰ تا ۲۳ هزار نفر برآورد میشود (بیش از نیمی از آنان اتباع خارجی هستند). بزرگترین این گروهها عبارتاند از: داعش (حدود ۳ هزار نفر)، تحریک طالبان پاکستان (۵ تا ۷ هزار نفر)، القاعده (۴۰۰ تا ۱٬۵۰۰ نفر)، جنبش اسلامی ترکستان شرقی (۳۰۰ تا ۱٬۲۰۰ نفر)، جنبش اسلامی ازبکستان (که به «حزب اسلامی ترکستان» تغییر نام داده، ۱۵۰ تا ۵۰۰ نفر) و جماعت انصارالله (۱۵۰ تا ۲۵۰ نفر).
تنها گروه تروریستی که علیه رژیم کنونی افغانستان فعالیت میکند، شاخه افغان داعش موسوم به «ولایت خراسان» است که در کشور دارای اردوگاههای آموزشی، پایگاههای عملیاتی و شبکهای از «هستههای خفته» میباشد. این گروه عمدتاً در شرق، شمال و شمالشرق افغانستان مستقر است و در چشمانداز دورتر، هدف نفوذ به آسیای مرکزی برای ایجاد «خلافت» اسلامی را دنبال میکند.
از نظر شدت و گستره عملیات، هستههای تروریستی تهدیدی اساسی برای رژیم محسوب نمیشوند و قادر به تسلط حتی بر مناطق صعبالعبور کشور نیز نیستند. پیامدهای دردناک حملات تروریستی بیشتر ناشی از تأثیرات اعتباری آن بر مقامات افغانستان است. هدف داعش تضعیف اعتماد به توانایی حکومت طالبان در تأمین ثبات و نظم عمومی است. این گروه در میان اقشار ناراضی از سیاستهای مقامات فعلی، بهویژه کارمندان و نظامیان رژیم جمهوری پیشین، فعالیت تبلیغاتی و جذب نیرو انجام میدهد و در ازای پیوستن، پرداختهای نسبتاً بالایی پیشنهاد میکند.
نیروهای امنیتی افغانستان بهطور فعال به شناسایی و خنثیسازی هستههای داعش میپردازند و بهطور منظم از انهدام دستههای کوچک تروریستی و کشف مخفیگاههای سلاح گزارش میدهند. مساجدی که در آنها اندیشههای سلفی نزدیک به داعش تبلیغ میشود، بسته میشوند و در میان پیروان سلفیت در دستگاه دولتی و نهادهای آموزشی تصفیههایی صورت میگیرد. همچنین فشار بر رقبای ایدئولوژیک طالبان که در درگیریهای مسلحانه شرکت ندارند افزایش یافته و چندین ده مبلغ وابسته به گروه رادیکال حزبالتحریر بازداشت شدهاند.
در نتیجه عملیات طالبان طی یکونیم سال گذشته (از اکتبر ۲۰۲۴ تاکنون)، شمار حملات داعش در افغانستان کاهش یافته است. حملات شاخص تنها در اوایل سال ۲۰۲۵ (حمله به گروهی از علمای دینی در بغلان، قتل یک شهروند چین در تخار در ژانویه ۲۰۲۵، انفجار در میان جمعیت در کندز در فوریه ۲۰۲۵) و در اوایل ۲۰۲۶ (انفجار در یک رستوران چینی در کابل) رخ داده است.
دومین سازمان مهم تروریستی در افغانستان، القاعده، بیشتر از خاک این کشور برای ایجاد اردوگاههای آموزشی و برقراری ارتباط با ساختارهای مختلف تروریستی و افراطی بهمنظور گسترش نفوذ منطقهای خود استفاده میکند. گزارشهایی از وجود زیرساختهای القاعده در ولایات غزنی، لغمان، کنر، ننگرهار، نورستان، پروان و ارزگان منتشر شده است.
تحریک طالبان پاکستان که عمدتاً در جنوبشرق و شرق افغانستان مستقر است، تمرکز خود را بر انجام حملات در خاک پاکستان قرار داده است. فعالیت این گروه عاملی پیچیدهکننده در روابط افغانستان و پاکستان بهشمار میرود.
تعداد نیروهای اپوزیسیون مسلح افغانستان اندک، پراکنده و فاقد هماهنگی منسجم است و تهدیدی جدی برای رژیم حاکم محسوب نمیشود. توانمندترین گروهها عبارتاند از «جبهه مقاومت ملی افغانستان» و «جبهه آزادی افغانستان» به رهبری احمد مسعودِ جوان و رئیس پیشین ستاد کل ارتش جمهوری، یاسین ضیا، که بر عملیاتهای نقطهای و حملات غافلگیرانه با عقبنشینی سریع تکیه دارند. حوزه فعالیت این گروهها محدود بوده و نیروهای اصلی جبهه مقاومت در مناطق پنجشیر، بدخشان و بغلان توسط طالبان مهار شدهاند.
افغانستان همچنان کشور تولیدکننده مواد مخدر باقی مانده است، هرچند مقامات کنونی اقداماتی برای مقابله با این تهدید انجام دادهاند. در حال حاضر کشت خشخاش و شاهدانه در کشور ممنوع است (ممنوعیتها در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ اعلام شدهاند).
بر اساس دادههای دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، در سال ۲۰۲۵ سطح زیر کشت خشخاش نسبت به ۲۰۲۴ بیست درصد کاهش یافته (از ۱۲٬۸۰۰ هکتار به ۱۰٬۲۰۰ هکتار). این رقم بهمراتب کمتر از سال ۲۰۲۲ پیش از ممنوعیت طالبان است که حدود ۲۳۲ هزار هکتار بود. تولید تریاک در سال ۲۰۲۵ به ۲۹۶ تُن رسید که ۳۲ درصد کمتر از سال پیش است. از سال ۲۰۲۴ مرکز کشت از ولایات جنوبغربی به شمالشرق (بهویژه بدخشان) منتقل شده است. قیمت تریاک در سال ۲۰۲۵ به ۵۷۰ دلار برای هر کیلو کاهش یافته (در برابر ۷۸۰ دلار در ۲۰۲۴)، اما همچنان پنج برابر بیشتر از سطح سال ۲۰۲۲ است. درآمد کشاورزان از فروش محصول نیز ۴۸ درصد کاهش یافته (از ۲۶۰ میلیون دلار در ۲۰۲۴ به ۱۳۴ میلیون دلار در ۲۰۲۵). پیش از ممنوعیت ۲۰۲۲، درآمد سالانه حدود ۱٬۳۶۰ میلیون دلار بود.
در کنار کاهش تولید مواد مخدر «سنتی»، گسترش مواد مخدر «مصنوعی» موجب نگرانی شده است. طبق دادههای سازمان ملل، تا پایان ۲۰۲۴ میزان کشفیات متامفتامین در افغانستان و کشورهای همجوار نسبت به سهماهه سوم ۲۰۲۳ پنجاه درصد افزایش یافته است. در حال حاضر متامفتامین بیشترین ماده مخدر کشفشده افغانستانی در خارج از کشور محسوب میشود.
