من المؤمنین رجال صدقوا ما عاهدواالله علیه، فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدلوا تبدیلا. الاحزاب، 23

بیست‌وچهارم عقرب یادآور اندوه شهادت سردار جهاد و سازندگی و آغازگر قیام پرشکوه مردم مناطق مرکزی افغانستان علیه نظام کمونیستی و تجاوز شوروی سابق است. سی‌وپنج سال پیش، در شب بیست‌وچهارم عقرب ۱۳۶۹، صادقی بزرگ همراه کودک خردسال خویش، شهید نعمت‌الله صادقی‌زاده، آماج گلوله‌های شب‌پرستان تروریست قرار گرفتند و در خون خود غوطه‌ور شدند.

شهید صادقی، مبارزی تکرارنشدنی، عالم بزرگ و استاد علوم دینی، پاسدار سترگ ارزش‌ها، دارای اهداف بزرگ و جسارت اقدام برای رسیدن به آن، دلسوز به مردم، صادق در گفتار و راست‌کردار بود. ترس و بزدلی، فریب و خودخواهی، زراندوزی از بیت‌المال و عافیت‌طلبی در قاموس زندگی او هرگز جایی نداشت. تنها چیزی که قلب بزرگ صادقی را می‌لرزاند، ناله یک ستمدیده، آه انسان گرسنه و فرو افتاده در زندان طبیعی هزارستان مرکزی از جور ستم‌سالاران حاکم بود. او به‌راستی مصداق سخن رسای علی ابن ابی‌طالب‌(ع) بود که: «آن‌چه را بر خود روا می‌داری، برای دیگران نیز بپسند و آن‌چه را بر خود روا نمی‌داری، بر دیگران نیز روا مدار.»

شاید بتوان برای بخشی از کارنامه زندگی او نمونه‌های بسیاری پیدا کرد؛ مانند این‌که او با زحمت درس خواند، مدرسه علمیه ساخت، تدریس کرد و مسائل اجتماعی و دعاوی حقوقی مردم را فیصله می‌کرد. در برابر زمین‌خواری و کوچاندن شماری از دهقانان بومی سرزمینش ایستاد؛ اما تمام این‌ها تنها بخشی کوچک و کم‌اهمیت از کارنامه پرافتخار و درازدامن او است که در عین کوتاهی زمان، کمبود فرصت و مزاحمت‌های خونین دشمنان داخلی و خارجی توانست رقم بزند. اما بخش‌های دیگر از کارنامه صادقی نیلی منحصر به شخص او است و بدیلی ندارد. او برای مردمش طرح و برنامه داشت و قدم‌به‌قدم تا روز شهادت خود آن را تعقیب و اجرا می‌کرد. این امر بود که صادقی را خاص، بی‌بدیل و انسانی منحصر‌به‌فرد ساخت.

شهید صادقی نیلی، انقلاب را با دستان خالی و عزم آهنین آغاز کرد و در کمترین زمان ممکن تقریباً تمامی مناطق هزارستان مرکزی را آزاد نمود. با این‌که او رهبر بلامنازع جهاد محسوب می‌گردید و در تشکیل شورای انقلابی اتفاق اسلامی سهم بزرگی داشت، اما خود را برای ریاست آن کاندید نکرد و از قدرت و ریاست کناره گرفت. این در حالی بود که دیگران آن رابه قیمت کشتارها و تباهی‌های بسیار به کانونی برای تثبیت و توسعه قدرت و ثروت خود تبدیل کردند. صادقی در طول زندگی سیاسی و انقلابی خویش، سد استواری در برابر تهاجمات عناصر تروریست و تندروان مهاجم وهابی بود. او تأمین امنیت و صلح پایدار را زمینه‌ساز آبادانی، آزادی و رفاه مردم می‌دید؛ از همین‌رو در کمتر از ده سال، بیش از ده تهاجم خرد و بزرگ را از مردمش دفع کرد و زمینه آرامش آنان را فراهم ساخت.

سازندگی، صفحه ابتکاری و در عین حال طاقت‌فرسای دیگر از کارنامه صادقی نیلی است. او در بخش فرهنگی، در اندازه توان، مدارس دینی و مکاتب را به روی کودکان سرزمین خود باز و احیا نمود. در قالب طرح جهاد سازندگی، صدها کیلومتر جاده را احداث، نوسازی، تعمیر و توسعه داد. او برای نخستین بار، در تاریخ سرزمین خود، بر روی شاخه‌های مختلف رود هلمند حسب امکانات موجود پل‌های چوبی استوار ساخت. احیای اراضی موات، احداث ده‌ها جوی بزرگ از رودخانه‌های مختلف در سراسر مناطق تحت کنترلش، از جمله ابتکارات بی‌بدیل و تحول‌آفرین او بود. پیش از اقدام صادقی نیلی، شاید در کل هزارجات مرکزی، یک بازار بزرگ و مرکز خرید مهم وجود نداشت؛ اما او ابتکار دیگری به خرج داد و برای نخستین بار، طرح احداث بازارها را در مناطق پرجمعیت پی‌ریزی کرد و شخصاً با دستان خود به بنایی پرداخت. از آن پس، در مدت کوتاهی شاهد رشد بی‌پیشینه بازارها در گستره‌ای وسیع بودیم که برکات مستقیم و غیرمستقیم بسیاری به همراه داشت. اصلاح نباتات، مراقبت و احیای جنگلات کوهی و ترویج درختان مثمری چون بادام از دیگر ابتکارات مهم اقتصادی و زیست‌محیطی او بود.

صادقی نیلی از پراکندگی، تعدد احزاب و گروه‌های نظامی رقیب و ویرانگر در مناطق پیرامونی هزارجات مرکزی رنج می‌برد. پس از خروج قوای شوروی سابق از افغانستان و ضعف حکومت کمونیستی کابل، شماری از گروه‌های جهادی مستقر در پاکستان، سرمست از پیروزی و امکانات سیل‌آسا، حقوق سیاسی مردم شیعه و هزاره افغانستان را انکار کرده بودند. این در حالی بود که بیشتر مناطق مرکزی در اوج تنش‌ها، پراکندگی‌ها و جنگ‌های داخلی گروه‌های مختلف و دسته‌جات نظامی وابسته به احزاب گوناگون قرار داشت. صادقی نیلی، این‌بار برای ایجاد وحدت سراسری عزم خویش را جزم کرد و آخرین اقدام بزرگ و پربرکت زندگی سیاسی خود را رقم زد. چنان‌که در سخنرانی خود در سال ۱۳۶۸ گفت: «در تفنگ ما فقط یک مرمی باقی مانده است و آن وحدت است.» او وحدت را تنها راه بقا و نجات مردم خود از حذف سیاسی می‌دانست. چنین بود که همراه با دیگر بزرگان، با زحمات و فداکاری‌های کم‌نظیر توانست حزب وحدت اسلامی افغانستان را تأسیس نماید. وحدت، از نظر او، تنها راه بی‌بدیل نجات و خط قرمز غیرقابل عبور بود. سرانجام او قربانی راه تثبیت همان آرمان بلند خود در زمینه وحدت و یگانگی سیاسی مردمش گردید.

حزب همدلی مردم افغانستان، سی‌وپنجمین سالگرد شهادت آن مجاهد خستگی‌ناپذیر و مبارز سترگ را گرامی می‌دارد و خود را مفتخر به تلاش برای ادامه راه آن آزاده‌مرد می‌داند. از نظر ما، شهید صادقی نیلی الگوی موفق عشق و خدمت به مردم، ایثارگری و پاسداری از وحدت آنان است. مسائل، بحران‌ها، نگرانی‌ها و چالش‌های عصر صادقی نیلی هنوز بر سرنوشت ما سایه افکنده است؛ از همین‌رو راه‌حل‌ها و مبارزات او برای ما چراغ راه، انرژی‌بخش و حتی معیار و شاخصی برای درک حقایق و مواجهه با بحران‌ها است.

یادش گرامی و روانش قرین رحمت الهی باد.

حزب همدلی مردم افغانستان

۱۴۰۴/۸/۲۴ مطابق با ۲۰۲۵/۱۱/۱۵